'Ons' Oranje en OHSAS 18001?

OHSAS 18001 bij het Nederlands Elftal 
Het is natuurlijk een aardig gedachtespel om het nadere EK voetbaltoernooi langs de ISO 9001 lat te leggen. Is het dan ook interessant om eens te bekijken of Oranje voordeel zou kunnen hebben aan het gebruik van OHSAS 18001? Een veiligheidsmanagementsysteem; zou dat iets zijn voor onze voetbalmiljonairs?

Grasveld
Op het eerste gezicht lijken de mannen van Oranje toch niet zulk gevaarlijk werk te doen. Een paar keer in de week wat trainen. En zo nu en dan een wedstrijd van 90 minuten. Weinig zware gereedschappen. Geen gevaarlijke stoffen. Alleen een vers gemaaid grasveld.

Werkgeverskosten
En toch. Als we het vanuit een andere invalshoek bekijken. Onze sterren vertegenwoordigen in het huidige voetbal grote bedragen voor hun club. Verdienen - en kosten hun werkgevers dus - een flinke som geld. Ieder moment dat zij niet hun optimale prestatie kunnen leveren vanwege een fysiek ongemak, kost dat diezelfde werkgever geld. Een goede reden om toch eens nader naar de gezondheid en veiligheid van Robin en Arjen te kijken.

Risico's
Aangezien we topprestaties verwachten, is een optimale lichamelijk conditie onontbeerlijk. Ons 'Arbo'-beleid moet er op gericht zijn onze spelers zo fit mogelijk te houden. Geen fysieke ongemakken en geen blessures. Eenvoudig gezegd natuurlijk. Het systeem moet dan wel daar op worden ingericht, 'gepland' om het in normentaal te zeggen. Hiervoor moeten we eerst iets begrijpen van de processen. Vanuit dat perspectief kunnen eenvoudig alle risico's die onze voetballers lopen identificeren.

Waar hebben we mee te maken. Als we ons even tot het project 'Europees Kampioenschap' beperken, dan zal er door de spelers een aantal trainingskampen worden belegd. Inclusief oefenwedstrijden en de reisbeweging daar naartoe. Vervolgens wordt afgereisd naar Oekraïne, alweer opnieuw zal worden getraind en de wedstrijden zullen worden afgewerkt.

Het uitvoeren van een Risico-inventarisatie & Evaluatie zou best eens aardige inzichten kunnen opleveren. Zoals eerder gesteld; geen gevaarlijke stoffen of zware gereedschappen, maar wel voldoende situaties die de gezondheid en veiligheid van de spelers kunnen bedreigen.

Als we ons even beperken tot het proces 'wedstrijd spelen', dan kunnen we al snel een aantal gevaarlijke situaties herkennen. Allereerst wordt een wedstrijd gespeeld op gras. Kort gemaaid en vaak vlak voor aanvang van de wedstrijd nat gesproeid. Komt het spel ten goede, maar een gladde werkvloer is toch echt een serieus gevaar.

Een tweede voor de hand liggende situatie is dat onze jongens te maken kunnen krijgen met min-of-meer agressieve derden. Deze derden schuwen fysiek contact niet. Ook dit aspect moet worden beschouwd als een gevaarlijke situatie voor onze jongens.

Bij het bepalen van de beheersmaatregelen, zal de staf van Bert van Marwijk uit gaan van het bekende voorkeursrijtje beheersmaatregelen eliminatie, substitutie, technische beheersmaatregelen, markeringen en persoonlijke beschermingsmiddelen.

Voor ons eerste voorbeeld is het helaas niet mogelijk om het gevaar te elimineren. Vervanging lijkt ook geen reële optie. Technische maatregelen zijn niet mogelijk. En markeringen zinloos. De lijnen op het veld geven niet aan waar de gladde stukken zich bevinden. De meest geschikte maatregel is dat we speciaal schoeisel gebruiken: de voetbalschoen. Door aan de onderzijde noppen aan te brengen, hebben onze voetballers voldoende grip om niet telkens uit te glijden. De veelheid aan kleuren heeft geen verdere betekenis overigens.

Ook voor ons tweede gevaar zijn we beperkt in onze mogelijkheden. Eliminatie wordt in sommige gevallen reglementair geregeld. Een onafhankelijke partij monitort of een tegenstander zich te agressief gedraagt. Helaas wordt deze maatregel in veel gevallen pas na - herhaaldelijke incidenten - toegepast. Afdoende is deze maatregel dus niet. Substitutie is zo mogelijk nog lastiger toe te passen, althans door onze eigen organisatie. En technische maatregelen lijken ook niet voorhanden. Wel is bedacht dat de spelers die een potentieel gevaar zijn voor onze spelers herkenbaar moeten zijn aan een afwijkend tenue. Daardoor weten onze spelers bij wie ze uit de buurt moeten blijven. Tevens hebben onze spelers PBM tot hun beschikking voor hun meest kwetsbare lichaamsdelen. Kortom, voor ons tweede risico kunnen we een combinatie van beheersmaatregelen inzetten. En dan nog moeten we een restrisico aanvaarden.

Draaiboek
Uiteraard moet het begeleidingsteam van Oranje verder kijken dan deze twee gevaren. Dit is uiteraard ook gedaan. Gekeken is naar alle omstandigheden waar de werkzaamheden moeten worden verricht. De beheersmaatregelen zijn (ongetwijfeld) opgenomen in het draaiboek. Het feit dat er een eigen kok meereist naar Oekraïne is geen decadentie, maar komt voort uit de ervaring dat het lichaam tijd nodig heeft om aan 'vreemd' voedsel te wennen. Kostbare tijd in het geval van dit project.

Tijdens het toernooi ziet een deel van het begeleidingsteam toe op het juist inzetten van de beheersmaatregelen. Na iedere wedstrijd zal de fysieke toestand van de spelers worden beoordeeld. Op basis daarvan zal worden bepaald via welk trainingsprogramma zal worden gezorgd dat ze de volgende wedstrijd weer in optimale conditie zijn. Sommige spelers zullen helaas niet inzetbaar zijn.

Afhankelijk van de mate van specialisme van de niet inzetbare spelers, kan dit directe gevolgen hebben voor de prestaties. Het is dus van het grootste belang dat het aantal niet inzetbare of optimaal fitte spelers tot een minimum te beperken.

Na afloop van het toernooi zullen alle incidenten worden geanalyseerd. De blessures en andere fysieke ongemakken zullen worden besproken. Ervaringen zullen worden verwerkt in het draaiboek voor het volgende grote toernooi. Desondanks zullen voor het komende WK in Dubai (2020) door de klimatologische omstandigheden opnieuw de risico's moeten worden geïnventariseerd. Maar het huidige draaiboek kan wel dienen als startpunt.

Toepassen
Ook OHSAS 18001 lijkt al voor een groot gedeelte te worden toegepast. De belangrijkste onderdelen in elk geval. Misschien niet voldoende aantoonbaar om het certificaat te verkrijgen. Of er interne audits worden verricht tijdens een toernooi, is voor mij als buitenstaander niet te beoordelen. Het is lastig voor te stellen dat tijdens een dergelijk toernooi de tijd wordt genomen om rustig te analyseren of alle 'procedures' netjes worden gevolgd. Vermoedelijk wordt dit tijdens de eindevaluatie besproken.

Al met al moet dus ook nu worden geconcludeerd dat een managementsysteemnorm geen onoverkomelijke eisen bevat. Veel eisen komen voort uit gezond verstand in combinatie met voldoende ervaring. Een prettige constatering.

Dat 'Goaaaaal!' roepen gaat overigens al vrij overtuigend, alhier. We oefenen dan ook met gepast enthousiasme.

'Ons' Oranje en ISO 9001?

ISO 9001 bij het Nederlands Elftal
Met het Europees Kampioenschap in het verschiet, is voetbal ineens een regelmatig terugkerend onderwerp, alhier. Oranjegekte bij ISOLEASE. En toen dachten we; wij gaan even onderzoeken of ISO 9001 van toegevoegde waarde zou kunnen zijn voor het Nederlands Elftal. Aardige vingeroefening. Vooraf zeggen wij uiteraard van wel. Maar eerlijk is eerlijk, helemaal objectief zijn we niet gestart.


Wie zijn de klanten?
Waar te beginnen? Uiteraard bij klantgerichtheid. Wie zien wij als de klant van het team van bondscoach Bert van Marwijk? Wat te denken van de trouwe supporter? Getooid in de meest opvallende creaties mogen we wel zeggen dat het er om gaat om deze bevolkingsgroep tevreden te stellen. Maar niet te vergeten de sponsors. Voor een deel bestaande uit supporters overigens. Maar desalniettemin een andere 'doelgroep'. Vooralsnog.

Wat verwachten de doelgroepen van onze Oranje-helden? De Titel! Goed en aantrekkelijk spel. En zeker voor de sponsors: een positieve uitstraling. Uit terugkerende peilingen blijkt dat een groot percentage van de Nederlanders verwacht dat de finale wordt gewonnen door 'ons'.

Kwaliteitsbeleid
Het 'kwaliteitsbeleid' moet dus afgestemd worden op deze verwachtingen. Het uitgevoerde beleid van de bondscoach is de afgelopen jaren duidelijk geweest. Een veelal vaste groep spelers om er een vast spelsysteem in te slijpen. Dit vaste spelsysteem wordt gezien als 'aanvallend'. Daarbij heeft de bondscoach ook gekeken naar de chemie tussen de spelers. Passen ze zowel (voetbal)technisch als mentaal bij elkaar? Dit beleid heeft allemaal de goedkeuring van de sectie betaald voetbal van de KNVB. De 'directie'. Op basis hiervan heeft de bond haar doelstelling geformuleerd. Ik meen, minimaal een plaats in de halve finale. We kunnen in elk geval vaststellen dat hoofdstuk 5 bruikbaar is.

Middelen
Veel hangt af van de bekwaamheden van de spelers. Voor iedere positie in het team is bekend wat de technische vaardigheden moeten zijn. Snelheid, inzicht, techniek, duelkracht. De bekwaamheden zullen tijdens verschillende trainingskampen verder worden ontwikkeld. Infrastructuur en werkomgeving worden niet vergeten, maar vormen meer basisvoorwaarden dan onderscheidende punten. Iedere concurrent zal zorgen voor gezonde voeding, een hotel waar spelers zich goed kunnen ontspannen en trainingsvelden waar het plezierig trainen is. Toch belangrijk, want een slechte invulling hiervan kan leiden tot minder presterende spelers. Kortom, hoofdstuk 6 van ISO 9001 is bruikbaar.

Het product
Hoofdstuk 7 wordt spannend. Allereerst de processen die verband houden met de klant. Wat houden deze processen in? Wordt er voor aanvang van iedere wedstrijd gevraagd aan de supporters welke uitslag zij wensen? Wat wordt er aan de sponsors gevraagd? Lastig punt. Welke eisen stellen klanten? Welke eisen worden vanuit wet- en regelgeving gesteld aan het 'product'? Of moeten we het interpreteren dat de 'producteisen' iedere wedstrijd min-of-meer vastliggen? Afgeleid van de algemene verwachtingen. En de 'wetgeving' bestaat natuurlijk gewoon uit het toernooireglement.

Ontwerp- en ontwikkeling kunnen we uitsluiten. Inkoop? Interessante gedachte om tijdens het toernooi een 'tijdelijke' speler in te huren (Messi?), maar niet logisch. Eveneens uitsluiten dus. Uiteraard blijft paragraaf 7.5.1 wel overeind. De wedstrijdbespreking wordt gebruikt om de tactiek (procedure) nog een keer door te nemen. Vaak ook uitgebeeld op een magneetbord. Paragraaf 7.5.2 (validatie van processen) kan worden gezien als de oefenwedstrijden voorafgaand aan het toernooi. De paragrafen 7.5.3 en 7.5.4 laten we voor het gemak maar even buiten beschouwing. Om de rugnummers nou te koppelen aan naspeurbaarheid, zou wel heel erg ver gezocht zijn.

Met de vaak - ten onrechte - uitgesloten paragraaf 7.6 (Beheersing van monitorings- en meetuitrusting) kunnen we wel uit de voeten. Hoewel steeds vaker technische hulpmiddelen worden gebruikt om het verloop van een wedstrijd te evalueren, is het in de praktijk nog steeds veelal mensenwerk. Om te zorgen voor een zo objectief mogelijk beeld, wordt deze evaluatie door meerdere personen gedaan. En dan gaat het niet om de analytici in populaire TV-programma's, maar door meerdere (voetbal-) specialisten in het begeleidingsteam. Door deze aanpak worden afwijkende meningen (meetfouten) gecorrigeerd en ontstaat een betrouwbaar beeld over de prestatie. We zouden kunnen zeggen dat de 'meetuitrusting' voortdurend wordt gekalibreerd. Helaas niet tegen een internationaal erkende norm, maar wel tegen een eigen norm. Hoofdstuk 7 is derhalve voor het overgrote deel van toepassing op Oranje.

Meten
Meten! Uiteraard veel metingen tijdens het Europees Kampioenschap. Wat te denken van de klanttevredenheid. Als het toernooi goed is verlopen, zal een ontvangst door onze koningin ten deel vallen aan het team. Een rondvaart door de grachten behoort ook tot het vaste programma. Duidelijk. Tijdens het toernooi zal geen 'interne audit' plaatsvinden. Maar na afloop wordt ongetwijfeld nagedacht of de 'draaiboeken' zijn gevolgd en hebben voldaan. Paragraaf 7.2.3 is analyse tijdens de wedstrijd. Houden de spelers zich aan de afgesproken tactiek? Wijken ze daar van af, dan wordt het tijd voor een wissel. Ofwel, de bondscoach grijpt in als te veel wordt afgeweken van de 'producteisen'. Of als dat dreigt.

De bondscoach heeft vooraf nagedacht over mogelijk scenario's. Wat als de tegenstander dit doet? Wat als speler X geblesseerd raakt? Wat als ..? Ofwel, de bondscoach heeft 'procedures' bedacht hoe om te gaan met mogelijke afwijkingen ten opzichte van de producteisen (winst!). Na de wedstrijd zal de bondscoach met zijn team analyseren of de gekozen tactiek heeft gewerkt. Welke spelers zich in voldoende mate aan hun individuele opdrachten hebben gehouden. Een wijziging in de tactiek en de opstelling zijn mogelijk corrigerende maatregelen. Los van de voorgaande wedstrijden, zal de bondscoach beoordelen of de (kracht van de) komende tegenstander vraagt om preventieve maatregelen. Een nieuwe tactische variant. Andere afspraken bij spelhervattingen. Of misschien wel andere spelers om beter weerstand te bieden aan specifieke kwaliteiten van de opponent. Dus we mogen constateren dat ook hoofdstuk 8 grotendeels direct toepasbaar is voor Oranje. Sterker nog, de meeste elementen worden nu al toegepast.

De titel
Een ISO 9001-certificaat zal geen Europese titel opleveren. Wel mogen we concluderen dat het reeds (onbewust) toepassen van de belangrijkste elementen van de norm ertoe hebben geleid dat ons relatief kleine land zich tot de topfavorieten mag rekenen. Wellicht voor echte bedrijven iets om over na te denken. Daar waar bij sport de afrekening (scorebord) vrij direct is, is dit in een gewone organisatie vaak wat minder zichtbaar. Niettemin, kunnen veel bedrijven lering trekken uit de hoge organisatiegraad rondom sportteams die altijd op de toppen van hun kunnen moeten presteren.

Oefenen we nu gewoon vast op het roepen van 'Goaaaaal'.