Een gewone zaak

Igor is een groene held. Punt. Maar dat wisten we al lang, natuurlijk. En schrijven kan-ie ook. Ik ben daarom zo vrij om zijn blogpost hier ook even onder de aandacht te brengen. Dat moet. Want wij konden het er niet hartstochtelijker mee eens zijn. Igor dus, over de 'gewone zaak'. Een must read.

De gewone zaak

Ik ben er klaar mee. Al die groene feestjes. Van het ene bedrijf dat aankondigt vanaf 2015 alleen nog maar groene stroom te gebruiken (2015?) naar het volgende dat duurzaam WC papier maakt, naar weer een ander dat Cradle to Cradle adopteert alsof het een mytisch geschenk uit de hemel is waaraan men zich graag uitlevert. Echt, ik ben er zo klaar mee.

Begrijp me niet verkeerd: wat die bedrijven doen is hartstikke goed. Natuurlijk moeten we onze producten en diensten op een duurzame manier ontwikkelen, produceren, gebruiken en hergebruiken. En natuurlijk zit daar een een mooie business case achter; als afval een grondstof wordt sla je twee vliegen in een klap. En natuurlijk is dat rendabel te maken. Logisch toch?

Dat is zo logisch, dat ik de feeststemming gewoon niet begrijp. Waar zijn alle groene bedrijven nou zo trots op? Op het feit dat ze nu werken op een manier die niet vervuilend, verspillend en asociaal is? Is dat werkelijk reden voor een feestje?

Laten we met z’n allen als duurzame koplopers niet vergeten wat voor transitie we in zitten. We zijn niet bezig iets goeds nog beter te maken. Was dat maar waar. Feit is dat ons economisch handelen tot nu toe ronduit egoistisch, asociaal en vernietigend is geweest. Als je een ander perspectief kiest dan het westerse, dan is ons handelen ronduit schandalig geweest. Denk eens aan de stammenstrijden in West Afrika, over de zeldzame metalen voor de iPad waarop ik deze column tik. Of aan de voedselcrisis die het gevolg is van ons protectionisme. (Nee, geen luchtige column dit keer…)

Duurzame bedrijven zijn te prijzen om hun moed. Het is niet eenvoudig om dingen anders te gaan doen dan we gewend zijn. Veel lof daarvoor. Maar niet voor het feit dat ze ervoor kiezen om anderen minder schade toe te brengen, de natuur minder te slopen, of andere mensen eerlijk te belonen. Dat is toch geen reden voor een feestje??

Lees verder op Igor's Issues -->

Economisch en sociaal rendement van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Een nieuwe gastblogger dient zich aan. De bevlogen ondernemer Peter van Graafeiland van Teleteam deelt zijn ervaringen rondom MVO, en de kunst van het inzetten van arbeidsgehandicapten in het bijzonder. Ik geef hem dan ook graag het woord:

Economisch en sociaal rendement van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Een jaar of twee terug ontstond binnen ons bedrijf het idee om specifieker te gaan zoeken naar mensen die, zoals dat in het huidige beleidsjargon heet, “gedeeltelijk arbeidsgeschikt” zijn en daarom nog heel goed inzetbaar op de arbeidsmarkt. Natuurlijk kwam deze gedachte niet zo maar uit de lucht vallen, maar had dit alles te maken met de krapte op de arbeidsmarkt en de moeilijke weg naar het vinden van goede mensen.

We hebben het over mensen die in het kader van de Wet Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA) buiten het arbeidsproces terecht waren gekomen, of nimmer een baan op de arbeidsmarkt hadden gehad. Door met deze mannen en vrouwen in gesprek te gaan ontstond er een wederzijds perspectief. Als organisatie waren we in de gelegenheid om de niet aflatende stroom van vacatures binnen onze bedrijf het hoofd te bieden en aan de nieuwe medewerkers kon perspectief worden geboden; met uitzicht op een betaalde baan.

Werkplekken, sanitair, instelbaarheid stoelen en meubilair, beeldschermen, alles is aangepast om de nieuwe medewerkers met een handicap of rolstoelgebruikers een ergonomisch verantwoorde werkplek te bieden. Op deze manier werd het mogelijk dat mensen die eerder -geheel of ten dele- aan huis gekluisterd waren uit hun isolement te halen. Zij konden hun oude leven nu verruilen voor een nieuw socialer bestaan.

De weg naar dit succesverhaal is niet over rozen gegaan. Bestaande regelingen voldeden niet. Veelal moest voor alles het wiel zelf uitgevonden worden. Het was niet altijd even helder welke instantie geraadpleegd moest worden. Bovenal; waar vind je geschikte mensen? Het hebben van uithoudingsvermogen en het doel niet uit het oog verliezen zijn belangrijke elementen voor het welslagen van dergelijke projecten. Een zeer gemotiveerde groep mensen is de beloning voor deze inzet. Vooral op dit laatste zijn we trots. Trots dat we het toch met z’n allen voor elkaar hebben gekregen dat deze mensen zo goed en naturel geïntegreerd zijn in de organisatie.

We hebben een economisch gezonde business case gerealiseerd waarbij we niet afhankelijk zijn van subsidies. De mensen hebben een gewoon arbeidscontract en zijn ook reguliere medewerkers.

Mocht deze blog u geïnspireerd hebben, neem dan contact met ons op. Wellicht kunnen wij u op weg helpen in het woud van instanties. Want wij helpen graag collega ondernemers dit initiatief een vervolg te geven. U vindt ons hier.

Peter van Graafeiland

Gastblogger: Nellie Timmermans - Interpunctie

Hekkensluiter van deze maand is Nellie Timmermans. Zij geeft leiding aan Interpunctie, een bureau dat zich richt op psychosociale problemen van allerlei aard. Bovendien is Nellie een van de co-auteurs van “Werken aan je Netwerk”. Ze belicht voor ons nu een veel voorkomend, maar eigenlijk te weinig openlijk besproken onderwerp. Pesten op het werk…


Pesten op het werk

Pesten op het werk mag niet. Toch komt het veel voor. Een collega die “per ongeluk/expres” dingen laat gebeuren: de deur voor je neus dichtslaan, papieren van je bureau aflopen, niet overleggen, afspraken die gemaakt zijn aan een persoon “vergeten” door te geven, alleen voor zichzelf koffie halen, je niet feliciteren met je verjaardag, etc.

De werkgever moet hier wat aan doen, als dit gebeurt. Dat kan hij echter alleen als hij ervan weet. Mensen schamen zich om gepest te worden, zijn bang voor een “watje” te worden versleten.

Uiteraard moet niet op elke slak zout gelegd worden. Een plagerijtje moet kunnen. Waar ligt de grens? Dat is moeilijk vast te stellen. Het heeft met de “bedrijfscultuur” te maken. Geen koffie meebrengen voor een collega kan ook “niet de cultuur” zijn. Of wanneer iemand de deur voor je neus dichtslaat, kan je ook te maken hebben met een lomperd van een collega.

Wanneer is iets pesten? Ik zou zeggen als het gedrag tegen een vaste persoon gericht is en zich stelselmatig blijft herhalen. Het is voor de baas niet gemakkelijk om er wat aan te doen. Zorg dat de baas weet wat er gebeurt op de werkvloer, zodat hij er in elk geval naar kan handelen.

Mw. N. Timmermans-van de Kamp

De uitslag is bekend!

Onlangs maakte ik hier “schaamteloos reclame” voor de Innovation Runners die keihard hun best deden tijdens de Roparun dit jaar. We wisten al dat ze als 94e eindigden (met een gemiddelde snelheid van 12,11 km per uur). Ik doe het ze niet na...

De winnaars echter (met een gemiddelde snelheid van 16,87 km. per uur) zijn de runners van het Cegelec Runningteam. Tieleman EECV Runners 2 volgde op de voet met een gemiddelde snelheid van 16,61 km. per uur.

Maar het belangrijkst is natuurlijk de opbrengst, en die is nu bekend: Er is een meer dan prachtig bedrag van 3.736.160,00 Euro gerealiseerd!

Laat u niet verleiden tot het uitstellen van uw donatie tot volgend jaar. U kunt natuurlijk uw gift te allen tijde kwijt op rekeningnummer is 40.30.60.656 t.n.v. St. Roparun Palliatieve Zorg, Schiedam!

Gastblogger: Arjen Klaassen - A-modo.com

Mei wordt afgesloten door Arjen Klaassen, directeur van A-modo.com. Hij vertelt ons over klantenbinding via het Internet. Naast het ontwerpen en vormgeven van websites, is Arjen gespecialiseerd in dit onderwerp. Arjen, take it away….

Klantenbinding via Internet.
Een uitbreiding van de CRM-strategie

Veel bedrijven zien de toegevoegde waarde van CRM (Customer Relationship Management) en in veel organisaties is er een CRM strategie aanwezig.

CRM is een verdere uitwerking van relatiemarketing en bevat vier kernelementen:
- Het centraal stellen van de individuele klant
- Het verkrijgen van kostenefficiency door middel van IT
- Vergroten van de klantenbinding met als doel waardecreatie en winstvergroting
- Het bieden van wederzijdse voordelen voor organisatie en klant

Deze op zich heldere kernelementen verworden in veel organisaties snel tot het vastleggen van allerlei gegevens met betrekking tot verkoopgesprekken en omzetresultaten, en het doen van marketingacties op basis van deze gegevens. Maar het belangrijkste element, de Customer, wordt al snel vergeten.

Het bieden van toegevoegde waarde aan een product of dienst moet de basis vormen voor de CRM-strategie. De basis voor deze toegevoegde waarde ligt in de transparantie van de organisatie naar de klant toe. Dus duidelijke communicatie over alle stadia in het bedrijfsproces waar een klant mee te maken krijgt, van prospecting tot after-sales.

Op deze manier wordt een CRM strategie een integraal onderdeel in de strategie van een onderneming, en komt de klant daadwerkelijk centraal te staan.

Internet is bij uitstek het medium om deze strategie vorm te geven. De klant kan de mogelijkheid geboden worden real-time inzicht te krijgen in zijn situatie op een bepaald moment door het ontwikkelen van een eigen online omgeving voor de klant. Er kan gedacht worden aan het vastleggen en aanbieden van de volgende gegevens:
- Verkoopgesprekken
- Offertes
- Orders en orderhistorie
- Planning
- Documentatie
- Klachtenafhandeling

De meeste onderdelen worden vaak in meer of mindere mate al vastgelegd in bestaande CRM-systemen. Dus het beschikbaar stellen van deze gegevens aan een klant is organisatorisch een kleine stap.

De toegevoegde waarde voor een klant ligt in het feit dat alle gegevens direct gestructureerd beschikbaar zijn, en hiervan ook een historisch overzicht bestaat. Bijvoorbeeld de documentatie behorend bij een bepaald project kan altijd en overal door een klant geraadpleegd worden. En eventueel kan een klant in zijn eigen online omgeving direct een herhalingsaankoop initiëren.

Naast de kernelementen van een CRM strategie biedt het ontwikkelen van een online omgeving voor klanten een aantal extra voordelen:
- Er ontstaan automatisch contactmomenten met de klant
- In de online omgeving kunnen extra producten of diensten onder de aandacht gebracht worden
- Gedetailleerde analyse van het gedrag van een klant in de online omgeving kan als input dienen voor het ontwikkelen van nieuwe marketing- en verkoopstrategieën.

Het ontwikkelen van een online omgeving voor klanten zet dus de Customer echt centraal in de CRM-strategie.

De volgende stap is het via online systemen koppelen van de bedrijfsprocessen van een organisatie met de bedrijfsprocessen van een klant, om zo een echte netwerkorganisatie te vormen. De ultieme vorm van klantenbinding.

Al een jaar aan het bloggen...

Yep, we bloggen inmiddels al een jaar. Inspiratievolle weken werden afgewisseld met de nodige writersblocks. Een lage post-frequentie betekende overigens meer dan eens gewoon een hele drukke periode. Klanten gaan immers altijd voor.

Al met al veel positieve reacties en hier en daar ineens vermeldingen elders op het web. Sinds onze start is het aantal unieke bezoekers ruim vertwintigvoudigd. Bovendien vallen ons ook veel vaste lezers en deel. Allemaal erg leuk.

Overigens: we gaan gewoon nog een poosje door, hoor! U zal hier in de toekomst meer verschillende bloggers aantreffen -naast de gebruikelijke gastbloggers.

Gaan we nu even een bescheiden feestje vieren, de éénkaarsige taart komt net binnen...

Gastblogger: Tom Van de Sande – Fibrecount België

Maart wordt professioneel afgesloten door Tom Van de Sande. Hij is de bevlogen Quality Manager bij Fibrecount te België. Tom is inmiddels ervaringsdeskundige op het gebied van externe audits. Zijn kwaliteitssysteem is gebaseerd op ISO 17020, ISO 17025, BRL 5052 en VCA en wordt vanzelfsprekend geregeld getoetst. Bij sommigen ontstaat echter meer dan eens kort voor een audit een stevige dosis stress. Nergens voor nodig. Wanneer je je werk gewoon goed doet is er niets aan de hand. En de eerste bijtende auditor moet nog geboren worden. Maar voor een goede voorbereiding: Hieronder dus Tom’s Top Tips voor een succesvolle externe audit!

Externe audits: Paniek of Uitdaging

We maken het allemaal mee tijdens onze eerste externe audits: we voelen ons aangevallen, er heerst algemene nervositeit en paniek, we nemen opmerkingen persoonlijk, het lijkt wel of de auditor ons het bloed vanonder de nagels haalt, collega’s mijden ons angstvallig omwille van die grote donderwolk die boven ons hoofd hangt, we willen het luid uitschreeuwen uit frustratie…

Nochtans hoeft het niet zo te zijn, hoef je een audit niet met een slecht gevoel te verlaten. Na het een paar keer te “ondergaan”, kweek je hiertegen een olifantenhuid en leer je het auditingproces in een ander daglicht zien. Ga maar na: afgezien van feedback van je klanten (die zich dan bovendien vooral op service en product baseren), zijn auditors bijna de enige externe bron die je kwaliteitssysteem (be)keuren. Zelf werk je dag in dag uit met je systeem en merk je bepaalde zaken uit gewoonte niet meer op. Bovendien zijn het specialisten als het op kwaliteitsmanagement aankomt en kunnen ze zeer inspirerend werken. Zie jezelf dus niet als verdediger of slachtoffer, maar eerder als gids die de auditor op een wandeling doorheen jouw kwaliteitsland begeleidt.

Een paar kleine tips, gebaseerd op zaken die ik inmiddels heb geleerd:

• Bereid de audit voor door nog een laatste keer je kwaliteitstaken te overlopen. Zijn je kalenders op orde? De interne audits uitgevoerd? Verslagen van meetings, directiebeoordelingen bij de hand? Correctieve en preventieve maatregelen bij de tijd? Zorg dat je alle nodige informatie snel tevoorschijn kan toveren. Het maakt een vrij slordige indruk als je, met een hoofd als een boei, alle kasten en lades moet doorzoeken naar dat ene verslag waar hij/zij om vraagt…

• Bereid je collega’s voor, eventueel met een korte vergadering. Leg het doel van een dergelijke audit uit, het verloop en welke rol zij daarin kunnen spelen. Peper hen in dat ze beleefd, duidelijk, maar vooral “to the point” moeten antwoorden op vragen van auditors. Sommige mensen hebben wel eens het idee dat auditors geïnteresseerd zin in hun hele levensverhaal. Niet bepaald dus. En bovendien flappen ze er vaak dan ook nog dingen uit die verkeerd zijn of die een auditor op een bepaald (dwaal)spoor kunnen brengen. Maan je collega’s ook tot kalmte aan. Mensen ervaren een interview door een auditor soms als een kruisverhoor. Niet nodig. Laat hen de auditors zien als een klant die interesse toont in wat ze binnen het bedrijf doen. Druk hen op het hart dat ze eerlijk en direct moeten antwoorden. Niks is erger dan medewerkers die vaag wat mompelen, totaal verward overkomen of de verantwoordelijkheid bij een ander neerleggen terwijl ze het wel horen te weten. Het is ook niet de bedoeling dat jij voor je collega’s gaat antwoorden, maar je kan ze natuurlijk altijd met een goedkeurend knikje of waarschuwende blik een beetje sturen. Vermijd echter obscure handsignalen of overdreven souffleurgedrag. Dat valt vaak nogal op.
  

• Bereid jezelf op de audit voor. Zie jezelf als de gids en leidt de bezoekers naar de bezienswaardigheden die ze willen ontdekken en waarvan ze graag het achterliggende verhaal kennen. Ga niet gelijk op in details, maar hou een overzicht. Onthoud immers dat een auditor wel vaak je kwaliteitshandboek gelezen zal hebben, maar niet elke finesse van je bedrijf kent. Probeer aan de hand van de vragen die ze stellen te volgen waar ze naartoe willen en anticipeer. Wees ook eerlijk in je handelen en uitspraken. Als een auditor voelt dat hij of zij voorgelogen wordt, werkt dat als een rode lap op een stier…
  

• Bewaar ook zelf de absolute kalmte. Als jij het niet kan, kan je dat ook niet van je collega’s verwachten. Wordt het je toch allemaal even te veel? Laat niets merken aan de auditor (hoewel deze mensen natuurlijk wel vaak over een redelijke dosis mensenkennis in dit opzicht beschikken) en vraag even een korte pauze, bijvoorbeeld om naar het toilet te gaan. Was je handen, adem een paar keer diep in, haal desnoods even kort een frisse neus. Keer dan terug met opgeheven hoofd en ga er weer tegenaan.
  

• Zie de opmerkingen die vallen tijdens de audit als verbetermogelijkheden, niet als kritiek op jou of je werk. Uiteindelijk wil je niet betalen voor een vernederende afkraaksessie, maar wel voor iets constructiefs dat je systeem helpt te verbeteren.
  

• Maak voor jezelf notities bij elke randopmerking, hoe onschuldig vaak ook, die een auditor maakt. Deze mensen zijn vaak niet te beroerd om hier of daar een klein beetje advies te laten doorschemeren. Profiteer van de ervaring die je op dat moment in huis haalt.
  

• Vaak kan een geregistreerde non-conformity werken als een “stok achter de deur”. Dat geldt dan eerder voor kwaliteitsmedewerkers die soms moeite hebben met het doordrukken of invoeren van een bepaald beleid. Als een CI op dat moment je mening deelt, sta je al een beetje sterker.
  

• Na afloop, in zoverre dat niet automatisch gebeurt, is het altijd handig tijdens het eindgesprek de audit even te resumeren. Vraag naar algemene indrukken, sterke punten en zwakheden. Ga zeker niet met getrokken wapens uit elkaar… Je zal immers vaak later nog met deze mensen in contact komen tijdens de verslaglegging van je correctieve en preventieve acties of tijdens een vervolgbezoek.
  

• Laat naderhand de gemaakte opmerkingen even (’s nachts) bezinken. Ga zeker niet gelijk een hoop acties plannen en uitvoeren. Je hebt een helder hoofd nodig, en vaak een flinke dosis inzicht en creativiteit, om non-conformities op een gepaste manier aan te pakken. Ga zeker niet bij de pakken neerzitten als je een imposant lijstje aan bekeuringen te verwerken krijgt. Het is nooit het eind van de wereld. Onthoud dat eens je alle oplossingen op de rit hebt, je systeem weer een grote sprong voorwaarts gemaakt heeft.
  

• Gebruik bij voorkeur de systematiek van de 4 O’s om problemen op te lossen:
• Oorzaak en omvang: wat is de oorzaak van je probleem en waarop heeft het allemaal betrekking;
• Oplossing: hoe ga je het probleem aanpakken, zowel correctief als preventief. Leg ook verantwoordelijkheden vast, alsook termijnen;
• Operationaliteit: hoe kan je controleren of je oplossing effectief is, welke stukken kan je eventueel aandragen om de operationaliteit aantoonbaar te maken;
• Oordeel: voer een kleine audit of controle uit op het betreffende onderdeel van je systeem en ga na of je oplossing doeltreffend was.
  

• Communiceer open over de resultaten van de audit, en de maatregelen die daarop volgen, naar je collega’s toe. Ook zij zijn erbij gebaat te weten hoe jullie systeem beoordeeld werd. Bovendien komen ze misschien wel aandraven met een creatief/constructief idee dat kan bijdragen ter verbetering van het geheel.
  

• Beoordeel bij de voorbereiding van een nieuwe externe audit nog een keertje de operationaliteit van de maatregelen genomen naar aanleiding van de vorige audit. Dit zijn vaak de eerste zaken waar een auditor naar kijkt.

Gedaan dus met de klamme handjes en de hoge bloeddruk aan de vooravond van een audit. Ga de uitdaging met een glimlach tegemoet…

Tom Van de Sande
Quality manager
Fibrecount België

Gastblogger: Perry Smit - Innovation Runners

We maken vandaag een uitzondering: We gaan schaamteloos reclame maken voor de Innovation Runners. Maar laat dat nou een goed doel betreffen! Ik laat met alle soorten van genoegen Perry Smit aan het woord. Hij is de initiator van de Innovation Runners, het team dat dit jaar mee rent tijdens de RopaRun. Het doel van deze run: "trachten leven toe te voegen aan de dagen, waar geen dagen meer kunnen worden toegevoegd aan het leven". Perry vertelt in vogelvlucht hoe het initiatief is ontstaan en hoe u het team - en daarmee Kankerpatiënten- kan steunen.

Goede doelen innoveren!

Als je aan 3 ondernemers vraagt of ze voor een goed doel in een estafettevorm van Parijs naar Rotterdam willen rennen en er zegt niemand nee, ben je bijna verplicht om het nog een aantal te vragen. Als die dan ook allemaal keihard ‘JA IK DOE MEE!’ zeggen, is er maar één ding wat je kunt doen....Van Parijs naar Rotterdam rennen :-).

Van de 35 ondernemers die ik het heb gevraagd was er eigenlijk niemand die echt een ‘Nee’ zei. Een ieder die ik aansprak wilde wel wat doen om ons team succesvol aan de RopaRun mee te kunnen laten doen. Door het team de naam "Innovation Runners" te geven is het voor een ieder snel duidelijk wat er moet gebeuren. We gaan allerlei innovaties tijdens de loop laten zien. Van petjes met een ledverlichting in de klep die 6 meter licht geven, een toejuich SMS dienst, digitale letterkranten op de auto's die per SMS aangestuurd kunnen worden, prachtige Google Earth oplossingen waarmee je in een vogelvlucht de route kunt uitstippelen en een ringtone die we aan alle mensen die een SMS hebben gestuurd beschikbaar stellen en gelijktijdig af laten gaan. Verder zijn we bezig met zonnecellen op de kleding, waarmee we mobieltjes kunnen voeden (en zo kan ik nog wel even door gaan).

Onlangs is besloten dat we de ringtone gaan laten inzingen door de deelnemers van de RopaRun zelf. Dat gaan we doen in de Outland waar een ander team weer een feest geeft ter gelegenheid van de RopaRun. Uiteraard moet ik daar enorm veel mensen voor bedanken, maar wat een energie krijg je hiervan en wat enorm leuk om te doen. Wel jammer dat het zo slecht betaald wordt. Er moet extra hard gewerkt worden om de bankrekening als éénpitter in balans te houden. Hoe dan ook, heb je iets vernieuwends dat goed past bij de RopaRun -en het liefst daar ook een beetje geld bij hebt of kan maken voor het goede doel- laat het me weten! Uiteraard kun je ons team even aanmoedigen door een SMS te sturen naar 4411 met in de body "RR 170".

We hebben een volledige film crew, professionele marketeers en dienstverleners om ons heen. We gaan zelfs een eigen 3D wereld lanceren waar we de beelden van de RopaRun zullen gaan uitzenden. Nieuswgierig? Kijk op http://www.innovationrunners.nl/.

Bedankt Corine, die ik net zoals de andere 35 andernemers eigenlijk nog niet eens in de ogen heb kunnen kijken. Een mailtje een kort telefoontje was genoeg waardoor een ieder direct begreep wat er moest gebeuren. Dit is gaaf! Bedankt allemaal!

Oh, komt net weer wat binnen; een grote horeca gelegenheid aan de Coolsingel stelt ruimte beschikbaar voor een mooi feest tijdens de aankomst op maandag 28 mei speciaal voor ons team in het pinksterweekend. Stuur 5 smsjes voor meer informatie over de exacte tijd en locatie naar 4411 "Feest 170".

Wat er ook gebeurt; ga in ieder geval zien hoe 8 ondernemers gefaciliteerd door 30 anderen elkaar om de 1500 meter het stokje door geven van Parijs naar Rotterdam. Tot dan!

Perry

Gastblogger Cornelis van Dijk – TMI Integrated Logistics

Hekkensluiter in januari is Cornelis van Dijk. In het dagelijks leven is hij werkzaam bij TMI Integrated Logistics en verantwoordelijk voor Quality Management & Process Improvement. Hij laat zijn digitale licht schijnen over het vraagstuk ‘verandermanagement’. Aan hem het woord:


Verandermanagement – waarom wel, of waarom ook eigenlijk niet?

Stel je voor dat je een vrije dag hebt en je had je voorgenomen om eens een flinke fietstocht te maken. ’s Ochtends ben je vol goede moed opgestaan, hebt goed ontbeten en je wilt net naar buiten stappen als het wolkenpakket in de lucht ineens dicht trekt en de eerste druppels beginnen te vallen. Je wacht even maar het blijkt al snel om te slaan in een verschrikkelijk noodweer. Op de radio wordt aangekondigd dat je maar beter binnen kunt blijven en daar gaat je mooie plan. Van fietsen zal vandaag niet veel terecht komen.

Het mooie van weer, is dat het geen enkel probleem zal vormen. We balen er even van maar hebben geen moeite om onze planning om te gooien en toch iets leuks van de dag te maken. We gaan eindelijk dat boek eens uitlezen dat al maanden op de plank lag, bellen wat mensen die we al lang niet meer hebben gesproken, schrijven een verhaaltje voor een blog over kwaliteit of verzinnen iets anders dat ons nuttig of leuk lijkt. Uiteindelijk zullen we geen moeite hebben om ons doel, genieten van een vrije dag, te bereiken.

De bekende Deming cirkel is op deze manier in ieder geval rond. Plan, Do, Check, Act – we hebben de hele cirkel zo doorlopen wanneer het weer verandert en zo zijn we dus allemaal experts op het gebied van verandering … hoewel …

Wanneer je iets wilt veranderen (verbeteren) in een organisatie zullen mensen daar niet zo gemakkelijk mee omgaan als met het weer en dat is niet vreemd. In ieder van ons schuilt bijvoorbeeld een kleine saboteur die veranderingen in onze omgeving tegen wil gaan. Dat doen we niet bewust (we willen tenslotte allemaal dat dingen beter worden) maar we houden nu eenmaal van een bepaalde stabiliteit en verandering brengt ons allemaal, in eerste instantie, even uit balans. Als ik vandaag besluit mijn koffiezetapparaat aan de andere kant van de keuken te zetten, dan zal ik morgenvroeg waarschijnlijk even verbaasd opkijken wanneer ik, met het filterzakje in mijn hand, de verkeerde kant in blijk te lopen – en dan heb ik nog wel zelf het besluit genomen om de boel om te gooien – laat staan als een ander dat doet!

Naast dit soort menselijke aspecten spelen er ook nog andere zaken mee wanneer men iets wil veranderen (verbeteren) in een organisatie. Welke koers wil je varen en waar wil je uitkomen? Als je het ene verandert, wat voor invloed heeft dat op het ander? Hoe zorg je er voor dat je het doel ook daadwerkelijk gaat bereiken?

Eén ding is in ieder geval zeker; iets nieuws opzetten is een stuk gemakkelijker dan iets bestaands te veranderen en er zijn talloze valkuilen waar men liever niet in terecht komt, want zo kunnen goede ideeën wel eens een snelle (en soms tragische) dood sterven.

Verandering zal alleen werken wanneer dit onder beheerste omstandigheden plaatsvindt. Verandermanagement (Change management) richt zich op de kunst om deze beheerste omstandigheden te creëren en op technieken om het uiteindelijke doel van de verandering te bereiken.

Het gaat niet over ingewikkelde systemen of over moeilijke wetenschappelijke theorieën. Zoals men in het Engels zou zeggen: “It’s not rocket science” maar laten we eerlijk zijn – iedereen die met verandering te maken krijgt of veranderingen door wil voeren kan daarin wel wat handvatten gebruiken die hem of haar worden aangereikt.

Ik noem hier doelbewust “handvatten” want bronnen over verandermanagement, hetzij een cursus, informatie op het internet of een boek zullen je niet meer dan dat bieden. Het doorvoeren van veranderingen is vooral iets wat men door ervaring zal moeten leren. Het is echter wel erg fijn dat een aantal van de valkuilen die je tegen kunt komen al zijn beschreven door anderen, waarbij manieren worden aangegeven waarop je ze wellicht kunt vermijden.

Let wel, verandermanagement is niet heilig en zeker niet eenduidig. Er zijn talloze boeken over geschreven en er worden tal van cursussen over gegeven waarin zeker niet altijd hetzelfde wordt verkondigd. Er zijn voorstanders en tegenstanders (die meestal voorstander zijn van hun eigen, anders genoemde, vorm van verandermanagement) en de meningen over de beste vorm van verandermanagement zijn nogal verdeeld.
Waar het echter om draait is dat men kan leren van andermans ervaringen omtrent het soms moeilijk hanteerbare gedrag van verandering. Daarom pleit ik niet alleen voor het opdoen van eigen ervaring maar ook voor de (tijdelijke) adaptatie van reeds bestaande gereedschappen en theorieën. En zo zijn we toch weer even terug gekomen bij Deming, die daar ooit over schreef; “Without theory there is nothing to modify or learn”

Waar ik vooral voor pleit is om zelf flexibel te blijven en niet star vast te klampen aan een systeem voor het doorvoeren van veranderingen. Dat zou tenslotte tegen elk principe indruisen omtrent het goed omgaan met verandering!

Hier en hier kan meer informatie worden gevonden over verandermanagement. Om wat meer te lezen over het uitzetten en behouden van een koers is het volgende boek zeker een aanrader:

De cockpit van de organisatie
Auteur: Leo Kerklaan
ISBN 90-13-03745-3

Cornelis van Dijk

We beloven beterschap

Het is alweer en poos geleden dat u hier een vers blog aantrof. In 2006 om precies te zijn. We zijn enorm druk de laatste tijd en dat is natuurlijk gewoon een luxe probleem. Maar we beloven beterschap! Binnenkort treft u hier weer gastbloggers en interessante eigen bijdragen. Tot snel!

Gastblogger: Wilfred de Rooij - KNVB

Om het oude jaar maar eens stevig af te sluiten (en het nieuwe goed te beginnen) stel ik u meer dan graag voor aan onze laatste gastblogger van het jaar: Wilfred de Rooij. Wilfred is in het dagelijks leven Manager Facilities KNVB. Hij schreef voor ons een gastblog over het streven naar perfectie, het relativeren ervan en de zoektocht naar verbetering. Zowel zakelijk als privé toe te passen. Wilfred, take it away…

TIEN

De afgelopen periode is TIEN veelvuldig in het nieuws geweest, maar op die TV overgang doel ik niet (hij staat nog steeds op ACHT en dat is waarschijnlijk nog veel te hoog….).

TIEN is het getal dat staat voor optimaal of te wel perfect. Het getal - of te wel het doel - waar we allemaal naar streven en heel veel voor willen doen. Kinderen willen een TIEN op hun rapport en het voetbalpubliek roept na drie snelle doelpunten ook direct om TIEN, TIEN, TIEN. Als TIEN is bereikt, dan hebben we de volledige buit binnen. Bij een inburgeringcursus zouden we spreken over de welbekende zilvervloot.

Het streven naar perfectie zit ons allen in de genen. Sommige (groepen) mensen passen dit streven niet zakelijk toe, maar als je het op de kepen beschouwt, dan is het streven naar perfectie bij deze andere groep net zo hevig. Als het niet gaat om macht of geld, dan valt het wat minder op, maar niets is minder TIEN. Een voorbeeld. Als je dagen in een boom gaat zitten om een bos te redden, zoals bv. in Schinveld, dan is dit streven naar een perfecte samenleving ook het streven naar TIEN. En terecht ook.

Perfectie - dus synoniem voor TIEN, maar dat had je inmiddels wel begrepen - is in het zakenleven heel belangrijk. Alleen het streven naar is al onontbeerlijk. Het haalt het maximale uit je kunnen en dat geeft je concurrentievoordeel. Want jij bent toch beter dan je concurrent? Alleen met TIEN in je achterhoofd kan je zakelijk maximaal functioneren. TIEN werkt als een afweermechanisme, je doet het onbewust en toch is het een soort weloverwogen.

Vanzelfsprekend moeten we TIEN niet verwarren met eigenwijsheid en egoïsme. Mensen met een fors gevoel voor TIEN zijn natuurlijk wel vaak eigenwijs en soms zelfs egoïstisch. En dat is maar goed ook, maar er is een grens. Open staan voor andere meningen, andere methodieken of andere werkwijzen verrijkt weldegelijk je zakelijk functioneren. Op het moment dat je te maken hebt met het andere, dan is je eerste neiging om dit af te kraken. Heerlijk hoor dat afzagen, want jij hebt het tenslotte anders geleerd. Je eigenwijsheid komt naar boven, maar geef er niet aan toe, negeer die eerste impulsieve reactie en ga ervoor openstaan. Gebruik het andere om TIEN te bereiken. Er zijn in je functioneren veel minder aanvallen als dat je interpreteert.

De hierboven beschreven 'second opinion' is een belangrijk instrument om kwaliteitsverbetering te realiseren. Als we het een streepje formeler en dieper aanpakken, dan noemen we het een zg. 'audit'. Een audit kan je bv. ook toepassen om de volledigheid te toetsen. Dit is echter een kwaliteit die je ook uit een boekje had kunnen halen of van je schoolverleden had kunnen overhouden. Een goede 'second opinion' (nadruk op opinion) kan enorme waarde hebben. Het gaat om inhoud en minder om methodiek.

Vanzelfsprekend heb ik het over problemen en oplossingen in een ingewikkelde omgeving. Zeg maar een ingewikkelde oplossing. Dus grote problemen niet alleen in mootjes hakken om het handelbaar te maken, maar verzamel op een snelle en adequate manier vele meningen. Je leert ervan en ontdekt TIEN.

En bij het slotakkoord landen we weer rustig op aarde en zien dat alles nog steeds betrekkelijk is. Dus overdrijf je streven naar TIEN niet. Want ook personen om wie je veel geeft en die de vitamine voor je functioneren zijn, hebben maar TIEN tenen.

Isolease feliciteert Igor Kluin!

Natuurlijk is Igor de meest gelezen gastblogger. Niet verwonderlijk, hij schreef een post met impact.

Wij zijn al een tijdje fan van het Qurrent concept en gelukkig zijn wij daarin niet alleen. Igor won deze week namelijk ‘de leeuwenkuil’ tijdens Holland Innovation. Ga er maar aan staan. Hij flikte het. Igor wist in 90 seconden een investeerder aan zich te binden. Dat leverde hem een slordige € 250.000,- op. Een prachtige impuls voor zijn onderneming natuurlijk. Lees hier een persbericht.

Igor: Gefeliciteerd, goed gedaan joh! Wij zijn plaatsvervangend trots…

Gastblogger: Wouter Flach - Technipower

De vierde alweer. Gastbloggen is populair. Deze keer geven we graag Wouter Flach het woord. Hij schetst voor ons zijn ervaringen op het gebied van de implementatie van VCU (Veiligheids Checklist Uitzend- en detacheringsbureaus) bij Technipower Project Engineering - een projectsourcer met passie voor techniek-. Het heeft zijn organisatie onverwachte voordelen opgeleverd (en wij krijgen onverwacht een complimentje, dank je Wouter!). Lees hieronder Wouter's "bittere waarheid":

VCU en de bittere waarheid.

November 2004: Eén van onze opdrachtgevers wil weten of Technipower in staat is om voor een tijdelijk project een tweetal service monteurs en een werkvoorbereider beschikbaar kan stellen. De technici moeten allen in het bezit zijn van een geldig VCA certificaat. Geen probleem, al onze medewerkers hebben een dergelijk certificaat of we zorgen er voor dat dit behaald wordt. Tot zover geen enkel probleem. Twee dagen later een telefoontje van de opdrachtgever; “zijn jullie VCU gecertificeerd?” Eerste reactie: “Geen flauw idee, vast wel.” Nou mooi niet dus. Vanaf dat moment is Technipower niet meer hetzelfde geweest.

Wat verandert er nu binnen je organisatie en hoe gaan mensen daar mee om? Is VCU een doel of juist toch het middel? Moet men veranderen of is het makkelijk inpasbaar? Maar de belangrijkste vraag is toch wel; waarom doen we het en wat levert het op? We blijven uiteindelijk toch een commerciële organisatie die streeft naar winst. Is Technipower meer waard geworden doordat we nu het VCU certificaat hebben? Leveren we beter werk af? Hebben opdrachtgevers nog meer vertrouwen in Technipower? Allen vragen die een Directeur van een bedrijf bezig houden, want waarom anders zoveel geld uitgeven.

De antwoorden op deze vragen zijn niet eenvoudig met ja of nee te beantwoorden. Het gaat er namelijk niet om dat je door een certificeringsdeskundige gefeliciteerd wordt met het behalen van het VCU certificaat. Uiteindelijk gaat het erom dat alle medewerkers zich bewust zijn van het feit dat vrijwel iedere baan bepaalde risico’s met zich meebrengt. Dit houdt in dat je als medewerker je best moet doen deze risico’s zo klein mogelijk te houden. Echter, ziet iedereen wel dat er überhaupt risico’s aanwezig zijn binnen functies?

Vaak erkent men bepaalde risico’s niet of ziet men deze niet als zodanig. Een computer of telefoonkabel door een kantoor is geen risico, men moet er gewoon overheen stappen. Wanneer je als service monteur of account manager ca. 25000 km per jaar voor het werk in de auto zit, is dit geen risico, want iedereen kan natuurlijk autorijden. Medewerkers moeten zich dus anders opstellen en niet alleen uitgaan van boerenverstand, maar zich volledig inzetten om het aanwezige risico, hoe klein ook, nog kleiner te maken, danwel een kandidaat dusdanig voor te bereiden dat deze op een juiste manier weet om te gaan met deze risico’s.

Naast een andere instelling vraagt het ook een andere werkwijze. Alles krijgt een meer gestructureerde invulling. Processen beschrijven de manier waarop gewerkt dient te worden en welke stappen gedaan worden bij bepaalde handelingen. Vervolgens moet alles aantoonbaar zijn. Aantoonbaar betekent voor commerciële mensen zoals ik zelf, vertraging, administratie en geneuzel, kortom iets wat niet bijdraagt aan het scoren!

Als initiatiefnemer was het dan ook moeilijk om mensen te overtuigen van de voordelen van dit certificaat. Iedere keer gaf ik maar weer aan dat we op deze manier met meer bedrijven zaken mogen en kunnen doen. Dat werkt in ieder geval zolang opdrachtgevers het certificaat vereist stellen voor de samenwerking. Uiteindelijk is Technipower in december 2005 officieel gecertificeerd door BVQi en zijn wij in het bezit van ons certificaat!
Wat is er veranderd?

Technipower werkt volgens een aantal procedures, waar formulieren aan verbonden zijn en waarbij rekening gehouden wordt met mogelijk aanwezige risico’s. Daarnaast heeft Technipower een kantoor geopend in Den Bosch, heeft er uitbreiding plaatsgevonden in Amersfoort en Eindhoven. We hebben een Veiligheids & Gezondheidscoördinator, een Bedrijfshulpverlener en een ziekteverzuimpercentage van 1,8 %. Of dit allemaal het positieve gevolg is van het behalen van het VCU certificaat durf ik niet meteen te zeggen. Wel durf ik te zeggen dat we ons meer bewust zijn van het werk waar we mee bezig zijn en wat de gevolgen kunnen zijn van bepaalde handelingen. Daarnaast beseft iedere medewerker zich ook meer dat er op een werkplek risico’s kunnen zijn die voor anderen niet als zodanig ervaren worden.

Misschien wel de grootste verandering binnen de organisatie is dat er nu volgens bepaalde structuren gewerkt wordt die acties niet alleen aantoonbaar maken, maar vooral ook overdraagbaar, dit zorgt voor snelheid, duidelijkheid en resultaat. Iets wat voor een commercieel persoon, zoals ikzelf, van wezenlijk belang is in het uitvoeren van zijn functie.

Mede dankzij de goede begeleiding van Isolease, ben ik in staat geweest om collega’s en directie te overtuigen van het nut van het VCU certificaat en zijn wij geworden tot de gestructureerde en veiligheidsbewuste organisatie die we nu zijn.

Wouter Flach
Managing Consultant en voormalig V&G coördinator.

Gastblogger: Piet van de Water - Compete

Deze maand is onze gastblogger Piet van de Water. Deze gedreven ondernemer staat aan het hoofd van Compete Automatisering. Hij ontwikkelde in die hoedanigheid meerdere innovatie applicaties waaronder een toepassing voor het helder registreren van vrije dagen. Dat scheelt de ondernemer of Afdeling Personeelszaken een berg kopzorgen. Als u hier deze zomer ook mee geworsteld heeft, leest u dan vooral onderstaande post. Volgend jaar bent u er dan helemaal klaar voor! Piet legt uit:


Structuur in vrije dagen
Of ik interesse had om een artikel te schrijven over een specifiek onderwerp voor procesverbetering. Tja, daar vraag je me wat. Een mooi voorbeeld is het volgende:

Wat wij regelmatig tegenkomen is het fenomeen van de vakantie- en ziektedagenregistratie. Hierop is duidelijk winst te behalen. Letterlijk en figuurlijk. Herkent u deze vragen?
“Hoeveel vakantiedagen heb ik nog dit jaar?”
“Dit klopt niet hoor, ik heb toen die dag toch gewerkt, alleen zijn jullie vergeten dit op te schrijven”.
“Hé waar is Henk? Ik heb hem nog niet binnen gezien”. “Klopt, hij is vrij vandaag.”
En zo kan ik er nog een aantal opnoemen. U waarschijnlijk ook.

Tijd-voor-tijd registraties, ziektedagen, snipperdagen, doktersbezoeken enz. worden bij veel bedrijven niet of nauwelijks goed en consequent genoteerd. Met het nauwkeurig registreren van deze zaken krijgt de onderneming (lees: ondernemer) een beter overzicht van hoe vaak een medewerker afwezig is en wat de personele bezettingsgraad is. Hij kan zo beter inspelen op dreigende tekorten bij zijn mensen.

Toen ik vanuit onze bedrijfsoperationele applicatie dit specifieke gedeelte isoleerde om als apart programmaatje in de markt te zetten, bleek al snel dat ik me had vergist in de afzetmarkt. Ik vermoedde dat, met name het MKB (en dan vooral het K-gedeelte hiervan), de registratie niet goed voor elkaar had, maar dat was een misvatting. Ook grotere ondernemingen met honderden medewerkers blijken te werken met briefjes en excell-sheets op afdelingsniveau.

Blijkbaar wegen de voordelen van een correcte registratie niet op tegen de administratieve rompslomp die hierbij normaal gesproken komt kijken. En zo blijven de afdelingshoofden de verlofaanvragen op een speciaal papiertje ondertekenen en gauw een aantekening maken in Outlook-agenda….

Bij een paar man personeel is het al verstandig om een goede vastlegging op te stellen, waarbij een minimale inspanning nodig is. Dat maakt een definitief einde aan eventuele discussies en levert dus efficiëntie en tijdsbesparing op: Procesverbetering!

Piet van de water

Gastblogger: Igor Kluin - Qurrent

Onze tweede gastblogger dient zich aan. Igor Kluin. Na jaren enthousiast te hebben gewerkt aan zijn ‘Reclame Divisie’ gooit hij het nu over een andere boeg. De noodzaak om structureel op een alternatieve wijze energie op te wekken is evident. Onze fossiele brandstoffen raken op en we belasten ons milieu zodanig dat deze niet ongeschonden uit de strijd kan komen. Igor's nieuwe initiatief ‘Qurrent’ speelt daar op in en stelt particulieren en bedrijven in staat om op een duurzame wijze decentraal energie op te wekken. Igor aan het woord:

Global Dimming

“This is a film that demands action”. Zo begint de documentaire die ik twee weken geleden zag ik op de BBC. Een documentaire over “global dimming”. Ik had over dit fenomeen al wel wat gelezen, maar wat deze beelden mij lieten zien was echt shocking. Ik zou eigenlijk willen zeggen: “this is a blogpost that demands action”.

OK, even terug: wat is global dimming? Global dimming kun je eigenlijk heel letterlijk nemen: het licht op de aarde wordt gedimd. Met andere woorden, de hoeveelheid zonlicht dat de aarde bereikt neemt af. Dit is het gevolg van luchtvervuiling die met name op het noordelijk halfrond wordt geproduceerd. Het gaat daarbij dit keer niet om schadelijke gassen zoals CO2, maar om deeltjes zoals roet etc. Die deeltjes komen in de lucht en vormen samen een soort sluier die zonlicht gedeeltelijk tegenhoudt. In de VS ongeveer 10%, in de UK 16% en in Rusland maar liefst 30%... Ik wist niet wat ik hoorde: 30%!

De documentaire maakt twee effecten van Global Dimming duidelijk:

1. Doordat minder zonlicht de aarde bereikt als gevolg van luchtvervuiling, wordt de aarde minder verwarmd. Nu hoor ik je denken, dat is toch een mooi effect tegenover Global Warming, het snel opwarmen van de aarde? Dat is ook zo. Maar als je even doordenkt kom je dus tot de conclusie dat het broeikaseffect eigenlijk nog schadelijker is dan we al dachten! Global Dimming verhult letterlijk en figuurlijk de krachtige temperatuursstijging waar de aarde aan begonnen is. De modellen die gebruikt worden om de temperatuur op aarde te voorspellen zullen dus sterk naar boven moeten worden bijgesteld! Zeker nu we de luchtvervuiling door deeltjes de laatste jaren beginnen terug te dringen. Wanneer Global Dimming wordt gereduceerd, zal Global Warming versneld plaats gaan vinden

2. Een ander effect is de impact die de deeltjes hebben op weerpatronen. In de documentaire wordt als voorbeeld de situatie in midden Afrika genomen. De stammen daar leefden al eeuwen van de jaarlijkse moesonregen die net voldoende water bracht om van te leven. In de jaren 70, 80 en 90 bleek die moeson nauwelijks meer te vallen. De film laat duidelijk zien dat dit het gevolg is van de vervuiling uit het noorden. Ik kreeg een benauwend schuldgevoel: het lijkt er toch echt op dat er miljoenen doden zijn gevallen als direct gevolg van onze vervuiling... Ik krijg er weer rillingen van.

Ik ben overigens echt geen geitewollensokken-figuur; en ook geen milieu-freak. Ik ben meer een praktische realist. Maar juist vanuit dat realisme ben ik gaan inzien dat we echt voor grote klimatologische veranderingen staan. Ik noem dat zelfs niet eens ‘slecht voor het milieu’; de aarde komt er wel overheen hoor. Alleen wij mensen kunnen wat minder goed met de gevolgen overweg. Daarom eis ik ook, net als deze film, action! Van mijzelf, maar ook van jou: we moeten anders met energie omgaan!

Zelf doe ik mijn kleine deeltje via mijn nieuwe bedrijf Qurrent renewable energy waarmee ik het lokaal opwekken van duurzame energie wil stimuleren. Decentrale Duurzame Energie is werkelijk een prachtige oplossing die we allemaal kunnen gaan toepassen. Ja, het is nu nog wel duurder, maar olie en gas verbranden zal ons echt duurder komen te staan. Bovendien wordt met de stijgende olieprijs duurzame energie steeds goedkoper. De vraag is: durven we voor de lange termijn te kiezen?

Tot slot, hierbij de link naar de documentaire. Je kunt hem niet online bekijken helaas, maar wanneer je hem wilt zien kan ik hem wel op een DVD zetten en aan je toesturen. Stuur daarvoor even een email naar igor.kluin@Qurrent.com. Ik doe het graag.

Een andere film die eveneens een schok teweeg zal brengen is het mooie initiatief van Al Gore (ja, die): An Inconvenient Truth. Niet alleen een film overigens, maar een heel programma om wereldwijd meer mensen bewust te maken. Bekijk de trailer op de site, dan ga je zeker naar die film dit najaar.

Zeg het voort.

Gastbloggers

U heeft al even kennis kunnen maken met onze eerste gastblogger, Gerard Koppers.

Binnenkort komen er meer gastbloggers aan het woord. Het zijn ondernemers, managers en andere buitengewoon interessante mensen die voor ons hun visie op een bepaald (aan kwaliteit, arbo, veiligheid en/of milieu gerelateerd) onderwerp vertellen. Houd dit blog goed in de gaten!

Gastblogger: Gerard Koppers.

Graag stel ik u voor aan onze eerste gastblogger: Gerard Koppers.

Naast zijn werkzaamheden bij de Onderzoeksraad voor Veiligheid in de hoedanigheid van Informatiespecialist, is hij directeur van het Nationaal Brandweer-documentatiecentrum. Hij schreef voor ons (omdat er -gezien de dienstverlening van Isolease- raakvlakken zijn) een kleine geschiedenis van de Brandweer:

De geschiedenis van de Brandweer: Tegen oorlog, water en vuur.

Al in de primitieve omstandigheden van de vroege middeleeuwen kregen mensen in de gaten dat ze zich tegen allerlei onheilen beter konden beschermen door samen te werken. De belangrijkste bedreigingen in die tijd waren oorlog, water en vuur. Oorlog en overstroming waren vaak nog wel voorspelbaar en daar kon men zich op voorbereiden. Vuur kon in die tijd van open ovens, houten huizen en rieten daken elk moment onverwacht uit de hand lopen en ontaarden in een onbeheersbare brand. Het was daarom ook in die tijd zaak om daarop voorbereid te zijn.

De primitiefste methoden om een eenmaal uitgebroken brand te bestrijden waren kuipen of emmers met water, (natgemaakte) zeildoeken en haken en bijlen. Met de laatstgenoemde gereedschappen werden dakbedekkingen of indien nodig hele huizen gesloopt om de uitbreiding van het vuur tot staan te brengen. Daarvoor was organisatie en regelgeving nodig, die opgesteld moest worden door degenen die als overheid waren aangewezen. De oudst bekende brandvoorschriften dateren uit de veertiende eeuw, waarin geregeld was hoe men iedereen moest alarmeren en mobiliseren, wie de leiding had bij de bluswerkzaamheden en hoe de schuldvraag en het kostenverhaal vastgesteld konden worden.

Ontwikkeling
Vanuit de primitieve brandblusorganisaties uit de middeleeuwen ontwikkelde zich in de zeventiende eeuw – met name in de grotere steden – een georganiseerde brandweer, die de beschikking kreeg over brandspuiten, die op hun beurt ook weer een regeling van de werkzaamheden nodig maakten. Sommige brandweerorganisaties waren gestoeld op de burgerlijke dienstplicht, andere maakten gebruik van vrijwilligers die daarmee weer vrijstelling van militaire diensten konden krijgen.

Tot aan het begin van de twintigste eeuw was de bescherming tegen de bekende onheilen vooral een taak van de lokale overheid. Vanaf dat moment werd oorlogvoering een nationale aangelegenheid en werd de waterstaat in grotere verbanden geregeld. Het onheil van brand, dat niet snel een bovengemeentelijke schaal zou kunnen krijgen, bleef een lokale zaak.

Vanaf de motorisering van het brandweermaterieel was het niet meer nodig om grote hoeveelheden mensen te mobiliseren voor het transporteren van het water naar het vuur. Een kleinere groep goed gemotiveerde medewerkers, die goed met het moderne materieel overweg kon, bood doorgaans een betere bescherming.

Industrialisering en professionalisering
Door de verdere industrialisering van Nederland en in de aanloop naar de Tweede wereldoorlog werd duidelijk dat de omvang van het brandgevaar de lokale mogelijkheden zou kunnen overstijgen en werden samenwerkingsverbanden in het leven geroepen. De bezetting, bombardementen en oorlogshandelingen toonden aan dat de verplichte normalisatie, opleiding, tactiek en regionale samenwerking hun vruchten hadden afgeworpen en na de bevrijding is er veel aandacht geweest voor de professionalisering van de brandweer en haar materieel.

Na de oorlog is er langdurig en zorgvuldig gediscussieerd over de aard en plaats van de brandweer, waarna weloverwogen is gekozen voor brandweerzorg als gemeentelijke taak. Wel werd – mede ingegeven door de snel toenemende risico's in de moderne maatschappij – veel geld en energie gestoken in grootschaliger samenwerking, opleiding en oefening. De voor Tweede Wereldoorlog en later de Koude Oorlog opgerichte organisaties ter bescherming van de burgerbevolking tegen de gevolgen van oorlogsrampen werden – vooral door gebrek aan draagvlak – uiteindelijk in de tachtiger jaren opgeheven en de taken zijn overgedragen aan de vredesorganisaties. De brandweer was als hoeder tegen het onheil van oudsher de aangewezen instantie om van de vernieuwde rampenbestrijdingsorganisatie de spil te vormen.

De brandweer nu
Vrijwel alle gemeenten in Nederland beschikken over een eigen brandweerkorps, dat in actie komt bij elk onheil, wateroverlast, brand, ongevallen en terroristische aanslagen. De brandweer is professioneel opgeleid en geoefend en voorzien van modern materieel. Al die gemeentelijke korpsen werken samen in veiligheidsregio’s, waarvan er 25 zijn in Nederland en waarvan de grenzen vrijwel gelijk lopen met die van de politieregio’s. In zo’n veiligheidsregio worden met name alarmering, opleiding en oefening en ook beheer als gezamenlijke activiteit uitgevoerd. Ook de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen maakt onderdeel uit van de veiligheidsregio. Door de samenwerking is het beter mogelijk om de grotere risico’s en de grootschaligheid van potentiële rampen het hoofd te bieden.

Vroeger, nu en in de toekomst mag de burger 24 uur per dag rekenen op de brandweer in geval van nood. Wat voor nood dat dan ook moge zijn.

G.P. Koppers, 14-07-2006